Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Interreg III B Mediterranée Occidentale που στοχεύει στην καταγραφή και τη διάδοση του πολιτισμού των χωρών – κρατών της λεκάνης της Μεσογείου, προτάθηκε και υλοποιείται το διακρατικό ερευνητικό έργο MEDINS IDENTITY IS FUTURE: THE MEDITERRANEAN INTANGIBLE SPACE.
Με κύριο σκοπούμενο την καταλογογράφηση, την προώθηση, και την ανάδειξη της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς των μεσογειακών χωρών, είκοσι φορείς (Πανεπιστημιακά Ιδρύματα, Πολιτιστικοί Οργανισμοί, Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης) από δέκα χώρες (Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Ελλάδα, Μάλτα, Μαρόκο, Αλγερία, Τυνησία, Αίγυπτος, Λίβανος) ένωσαν τις δυνάμεις τους. Έτσι, από το τελευταίο τρίμηνο του 2006 έως και τον Αύγουστο του 2008, μία διεπιστημονική ομάδα, απαρτιζόμενη από παγκόσμιου κύρους εξειδικευμένους ερευνητές πρόκειται να προχωρήσει αρχικά στη συλλογή και κατόπιν στην επεξεργασία και την προώθηση των άυλων αλλά σπουδαίων μνημείων των κρατών – εταίρων του Προγράμματος.
Ελλάδα & Πρόγραμμα MEDINS
Για την υλοποίηση των στόχων του Προγράμματος MEDINS – IDENTITY IS FUTURE: THE MEDITERRANEAN INTANGIBLE SPACE, ο συντονιστής Οργανισμός Assessorato dei Beni Culturalli ed Ambientali e della Pubblica Istruzione της Σικελίας απευθύνθηκε στο Δήμο Καλυβίων Θορικού για συνεργασία. Ο χαρακτήρας κοινής ωφέλειας του έργου σε συνδυασμό με το έμπρακτο ενδιαφέρον για τη διάσωση και την προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς της ευρύτερης περιοχής οδήγησαν στην αποδοχή της πρότασης και την έναρξη της συνεργασίας.
Έτσι, μέσα στο πλαίσιο δράσεων του εν λόγω Προγράμματος, που φιλοδοξεί με επιστημονικό τρόπο να αναδείξει το μεγαλείο της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς των χωρών της Μεσογείου, ο Δήμος Καλυβίων Θορικού σχεδίασε και υλοποιεί μία σειρά δράσεων προβολής και προώθησης των άυλων μνημείων του τοπικού πολιτισμού. Με την επιστημονική ευθύνη εξειδικευμένων επιστημονικών συνεργατών προτάθηκαν και πραγματοποιούνται πολλαπλές δράσεις παραδειγματικής καταγραφής και ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς των δημοτικών διαμερισμάτων, με στόχο την εκπόνηση μίας τελική μελέτης που θα συγκεντρώνει τα πορίσματα όλων των ερευνητικών εφαρμογών και θα προτείνει νέες, καινοτόμες μεθόδους αειφόρου ανάπτυξης όχι μόνο σε υπερτοπικό αλλά και σε εθνικό επίπεδο.
Προς την κατεύθυνση αυτή έχουν ήδη υλοποιηθεί παραδειγματικές καταγραφές εθνολογικού υλικού που συνδέονται με τους εθιμικούς κύκλους της ζωής και του χρόνου. Οι ζώσες μαρτυρίες των πολιτισμικών τοπικών παραδόσεων που συλλέχθηκαν και μελετήθηκαν αποτέλεσαν την πηγή για τη σύνθεση πιλοτικών προτάσεων διάσωσης, προβολής και προώθησης της πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής.
Στο πλαίσιο των παραπάνω ενεργειών σχεδιάζεται η υλοποίηση διαδραστικών προγραμμάτων καταγραφής και προώθησης που φιλοδοξούν με τη βοήθεια της τεχνολογίας να ενώσουν όλες τις γενιές των Δημοτών. Μέχρι τον Αύγουστο του 2008, που πρόκειται να ολοκληρωθεί το Πρόγραμμα, προβλέπεται να συνεχίσουν οι καταγραφές πολιτισμικού υλικού και να πραγματοποιηθούν ιδιαίτερες δράσεις ανάδειξης της πολιτισμικής ταυτότητας της περιοχής. Για το λόγο αυτό δρομολογούνται προγράμματα «ελεύθερης εκπαίδευσης» για παιδιά και ενήλικες, επιστημονικές συναντήσεις και σεμινάρια.
Η πρώτη επιστημονική συνάντηση στην Ελλάδα θα λάβει χώρα στις 7, 8 και 9 Φεβρουαρίου 2008 και θα διαρθρώνεται συνδυαστικά, περιλαμβάνοντας την παρουσίαση του Προγράμματος MEDINS, σεμινάριο και διαλέξεις καθώς επίσης και παράλληλες πολιτιστικές εκδηλώσεις, όπως εκθέσεις και παραστάσεις παραδοσιακής μουσικής και χορού. Αξίζει να σημειωθεί ότι από την Ελλάδα συμμετέχει στο πρόγραμμα αυτό μόνο η Τοπική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων Νομού Αττικής και ο Δήμος Καλυβίων Θορικού.
Όσον αφορά στην παρουσίαση του προγράμματος MEDINS που θα πραγματοποιηθεί στο Δήμο Καλυβίων την Πέμπτη 7 Φεβρουαρίου 2008, και ώρα 7.00 μ.μ., στο Αμφιθέατρο «Γ. ΝΥΧΑΣ» (Δημαρχιακό Μέγαρο), η εκδήλωση θα έχει ως θέμα: «ΔΗΜΟΣ ΚΑΛΥΒΙΩΝ – MEDINS: Καταγραφή, Προβολή και Προώθηση της Τοπικής και Πολιτιστικής Κληρονομιάς» και θα μετάσχουν σε αυτήν μέλη των αποστολών χωρών της Μεσογείου που συμμετέχουν στο πρόγραμμα MEDINS. Στο χώρο υποδοχής του Αμφιθεάτρου θα παρουσιαστούν διαδραστικές εκθέσεις και βιωματικά σεμινάρια Παραδοσιακού Κεντήματος, Κεραμικής – Αγγειοπλαστικής και Λαϊκών Τελετουργικών Δρώμενων: Κέντημα Γαμήλιου Άρτου και Εθιμικός Στολισμός Νύφης με την παραδοσιακή φορεσιά της περιοχής, η οποία είναι μοναδική για την πολυτέλειά της, τη μεγαλοπρέπεια και το μόχθο που απαιτούσε για να κατασκευαστεί. Η φορεσιά αυτή αποτελούνταν από: το φούντι (πουκάμισο), το τζάκο, τη σιγούνα ή τη γρίζα, την ποδιά και το ζωνάρι, ενώ η εμφάνιση συμπληρωνόταν από το μαντήλι (τσεμπέρι) και τα κοσμήματα. Η νυφική φορεσιά είναι κεντημένη πότε με πολύχρωμα μετάξια και πότε με χρυσό, ενώ το φάρδος του κεντήματος ποικίλλει ανάλογα με τον πλούτο της νύφης. Το χρώμα που κυριαρχεί είναι το κόκκινο, χρώμα της γονιμότητας, της ευρωστίας και της ζωής και βασικό σχέδιο το βελανίδι-σύμβολο της γυναίκας και η βελανιδιά, το δέντρο της Μητριαρχικής Μεγάλης Θεάς.
